21/1991 sayılı kanun: Madde 10 ile Madde 11 farkı

Romanya soy bağı başvurularının tamamı 21/1991 sayılı Romanya Vatandaşlık Kanunu'na dayanır. Ama herkes aynı maddeden başvurmaz. Dosyalar 10. ve 11. madde olmak üzere iki ayrı hükümde ilerler ve aradaki fark, ailenizden kaç kuşağın başvurabileceğini doğrudan etkiler.

Bu yazıda iki maddeyi yan yana koyduk. Hangi durumda hangisinin devreye girdiğini ve nesil kapsamının nasıl sayıldığını anlattık.

Ortak nokta: yeniden kazanım

Her iki madde de aynı mantığa dayanır. Atanız bir dönem Romanya vatandaşıydı ve bu bağ göçle koptu. Kanun, bu bağın soy üzerinden yeniden kurulmasına imkân tanıyor. Yani bu bir “yatırım” ya da “ikamet” yolu değil, soy bağına dayalı bir yeniden kazanım.

Hangi maddeden başvuracağınıza siz karar vermezsiniz. Belgeler karar verir. Özellikle Tabiiyet Beyannamesi'ndeki “Geldiği Yer” bilgisi belirleyicidir.

Neden iki ayrı madde var?

Cevap coğrafyada. Güney Dobruca 1913'te Romanya'ya geçti, 1940'ta Bulgaristan'a devredildi. Yani aynı köy, otuz yıl arayla iki farklı ülkenin toprağı oldu.

Bu yüzden aynı yerleşimden göç eden iki kişi, göç ettikleri tarihe göre farklı ülkeden gelmiş sayılabiliyor. Kanun da bu ayrımı iki ayrı hükümle karşılıyor. Belirleyici olan şey doğum yerinin bugünkü haritadaki konumu değil, göç tarihinde o yerin hangi ülkeye ait olduğu.

Madde 10 kimleri kapsar?

Atanız Romanya'nın Güney ya da Kuzey Dobruca bölgesinden göç etmişse bu madde devreye girer.

Güney Dobruca 1913–1940 yılları arasında Romanya toprağıydı; bugün Bulgaristan sınırları içinde kalıyor. Kuzey Dobruca ise hâlâ Romanya sınırları içinde. Bu kişilere ait Tabiiyet Beyannamesi belgelerinde “Geldiği Yer” bölümünde “Romanya” yazıyorsa, başvuru 10. madde hükümlerine göre yapılabilir.

Nesil kapsamı:

• Göç edenin kendisi — 0. nesil
• Göç edenin çocukları — 1. nesil
• Göç edenin torunları — 2. nesil
• 2. neslin 18 yaş altındaki çocukları, anne ya da babasıyla birlikte

Madde 11 kimleri kapsar?

Atanız 1940 yılı ve sonrasında, bugün Bulgaristan toprakları olan Güney Dobruca bölgesindeki yerleşimlerden göç etmişse bu madde geçerli olur. En sık karşılaştığımız yerleşimler: Silistre, Tutrakan, Pazarcık (Dobriç), Balçık ve Kavarna.

Nesil kapsamı:

• Göç edenin kendisi — 0. nesil
• Göç edenin çocukları — 1. nesil
• Göç edenin torunları — 2. nesil
• Göç edenin torunlarının çocukları — 3. nesil
• 3. neslin 18 yaş altındaki çocukları, anne ya da babasıyla birlikte

Farkı tek bakışta

Nesil nasıl sayılır?

Kuşak sayımı burada kafa karıştırıyor, çünkü sayı sizden değil göç eden kişiden başlar.

Diyelim ki Romanya'dan göç eden kişi büyük dedeniz. O 0. nesil. Onun oğlu, yani dedeniz, 1. nesil. Dedenizin oğlu olan babanız 2. nesil. Siz 3. nesilsiniz.

Bu tabloda 10. maddeden başvuru sizin için mümkün olmaz ama babanız için olur. 11. madde kapsamındaysanız siz de doğrudan başvurabilirsiniz. Aradaki bu tek kuşaklık fark, bazı ailelerde başvuruyu yapacak kişiyi tamamen değiştiriyor.

Sık sorulan üç soru

Anne tarafından da olur mu?

Olur. Soy bağı baba tarafıyla sınırlı değil; anne tarafından gelen bir bağ da aynı şekilde değerlendirilir.

Atam hayatta değil, sorun olur mu?

Hayır. Aranan şey kişinin kendisi değil, soy bağını gösteren kesintisiz belge zinciri. Zincir kurulabildiği sürece atanızın hayatta olması gerekmez.

Ailede birden fazla göç eden ata varsa?

Hangi bağın dosyayı daha güçlü taşıyacağına bakarız. Bazen anne tarafındaki zincir daha kısa, bazen baba tarafındaki kayıtlar daha sağlam olur. İkisini de değerlendirip en uygun yolu seçeriz.

Her iki maddede de değişmeyenler

Madde farkı kapsamı belirler; sürecin geri kalanı büyük ölçüde aynı işler.

• İkamet zorunluluğu yok. Romanya'da yaşamanız gerekmez.
• Çifte vatandaşlık serbest. Türk vatandaşlığınızdan çıkmanız istenmez.
• Ortalama süre 2,5–4 yıl. Dosya teslimi sonrası kurumdan cevap gelme süresidir.
• Bükreş'e gidiş gerekir. Dosya teslimi bizzat yapılır; onay sonrasında bir de yemin töreni vardır.
• 18 yaş altı çocuklar dosyaya dahil edilir. Onlar için ayrı dosya açılmaz.
• Eşler doğrudan başvuramaz. Siz vatandaşlığınızı aldıktan sonra AB vatandaşı eşi sıfatıyla vize ve oturum hakları gündeme gelir.

Dil yeterliliği konusunda 14 Mart 2025'te yürürlüğe giren düzenleme her iki madde için de geçerli. Ayrıntısını SSS sayfamızda güncel hâliyle bulabilirsiniz.

Belgeler çelişirse ne olur?

Bazen kayıtlar birbirini tutmaz. Tabiiyet Beyannamesi'nde bir yer, nüfus kaydında başka bir yer yazabilir. Aile içinde anlatılan hikâye de üçüncü bir yeri işaret edebilir.

Böyle durumlarda tahmin yürütmeyiz. Çelişkiyi kapatacak ek kayıt ararız: göç tarihini gösteren bir iskân belgesi, kardeşlerden birinin kaydı ya da arşivden çıkacak bir doğum kaydı. Hangi maddenin geçerli olduğunu ancak çelişki çözüldükten sonra söyleriz.

Başlamak için gerekenler

Hangi maddeden başvurursanız başvurun, sizden istediğimiz belge listesi kısa:

• Noter onaylı ve apostilli vekâletname
• Pasaport ve kimlik fotokopisi
• Alt-üst soy belgesi — e-Devlet üzerinden alınabilir
• 18 yaş altı çocuklar için muvafakatname

Kalan her şeyi biz temin ediyoruz: arşiv araştırması, tercüme, noter tasdiki ve apostil adımları bizde. Apostilin nasıl işlediğini ayrı bir yazıda anlattık.

Peki hangi maddeden başvuracağınızı nasıl anlarsınız?

Cevabı belgeler verir. Sırayla şuna bakarız:

1. Vukuatlı nüfus kayıt örneği ve alt-üst soy belgesiyle kuşak zinciri çıkarılır.
2. Göç eden atanın kim olduğu ve hangi tarihte geldiği tespit edilir.
3. Tabiiyet Beyannamesi ya da göç kayıtlarındaki geldiği yer bilgisi okunur.
4. Eksik varsa Romanya ve Bulgaristan arşivlerinde araştırma yapılır.

Bu dört adımın sonunda dosyanın hangi maddeden yürüyeceği netleşir. Öncesinde verilen tahminler tahmin olarak kalır; biz de öyle davranıyoruz.