Soy bağı başvurusu düşünen ailelerde konuşma neredeyse her zaman aynı yere geliyor: "Çocuklar da alabilir mi?" Cevap büyük çoğunlukla evet — ama nasıl alacakları çocuğun yaşına bağlı.
Aşağıda küçük çocukların dosyaya nasıl dahil edildiğini, hangi belgelerin gerektiğini ve süreç uzarsa nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlattık.
Temel kural: çocuk ebeveyni izler
Romen vatandaşlık hukukunun genel yaklaşımı şu: 18 yaşından küçük çocuk, vatandaşlık kazanan ebeveyniyle birlikte vatandaşlık kazanır. Çocuk için ayrı bir dosya açılmaz; ebeveynin başvurusuna dahil edilir.
Bu, ailelerin işini oldukça kolaylaştırıyor. Çocuk için ayrı bir soy bağı ispatı gerekmiyor; ebeveynin bağı ispatlandığında çocuğun bağı da kurulmuş oluyor.
İki ebeveyn de başvuruyorsa
Anne ve baba birlikte başvuru yapıyorsa çocuğun durumu en sade hâlinde. Çocuk her iki ebeveynin de dosyasında görünür ve onlarla aynı tarihte vatandaşlık kazanır.
Yalnızca bir ebeveyn başvuruyorsa
Bu, en sık karşılaştığımız durum. Soy bağı çoğu zaman tek taraftan geliyor. Böyle hâllerde çocuğun vatandaşlığı konusunda ebeveynlerin ortak kararı aranıyor. Yani başvuran ebeveynin tek başına karar vermesi yeterli olmuyor; diğer ebeveynin de rızası gerekiyor.
Bu rıza, uygulamada noter huzurunda düzenlenen bir muvafakatname ile veriliyor. Ebeveynler anlaşamazsa konunun mahkemeye taşınması gündeme gelebiliyor; ama pratikte bu durumla nadiren karşılaşıyoruz.
14 yaşını dolduran çocuğun kendi rızası
14 yaşını doldurmuş çocuklar için ayrıca çocuğun kendi rızası aranıyor. Bu, çocuğun da imzalayacağı bir beyan anlamına geliyor. 14 yaş bu nedenle sessiz ama önemli bir eşik; dosyaya çocuğun kendi imzasının da girmesi gerekiyor.
18 yaş: ayrı dosya demek
Çocuk 18 yaşını doldurmuşsa artık ebeveynin dosyasına dahil edilemiyor. Kendi başvurusunu kendisi yapması gerekiyor.
Bu tamamen mümkün ama pratikte üç şeyi değiştiriyor:
- Ayrı belge seti. Kendi vekâletnamesi, kendi kimlik belgeleri, kendi başvuru dosyası.
- Ayrı takvim. Dosya ebeveynle aynı anda teslim edilse bile ayrı ilerleyebiliyor; onaylar farklı zamanlarda çıkabiliyor.
- Ayrı yemin. Kendi yemin randevusunu kendisi alıyor.
Soy bağı zinciri açısından bir sorun yok: yetişkin çocuk da aynı atadan geliyor. Yalnızca nesil sayısına dikkat etmek gerekiyor, çünkü başvuru maddesine göre altsoy kaç kuşak geriye gidebileceği sınırlı olabiliyor. Bu ayrımı madde 10 ve madde 11 farkını anlattığımız yazıda ele aldık.
Süreç sırasında 18'i dolduran çocuklar
Başvuru yapıldığında 17 yaşında olan bir çocuk, süreç uzarsa 18'ini doldurabiliyor. Bu durumda dosyasının nasıl değerlendirileceği makamın uygulamasına bağlı olabiliyor. 17 yaşında bir çocuk varsa başvuruyu geciktirmemek ve bu ihtimali baştan konuşmak en sağlıklısı.
Çocuklar için hangi belgeler gerekiyor?
Belge listesi dosyadan dosyaya değişiyor ama çekirdek şu şekilde:
- Doğum belgesi. Çocuğun uluslararası formatta ya da apostilli ve tercümeli doğum belgesi.
- Kimlik ve pasaport. Varsa çocuğun kimlik kartı ve pasaport fotokopisi.
- Muvafakatname. Başvurmayan ebeveynin noter huzurunda verdiği rıza belgesi.
- 14 yaş üstü için rıza beyanı. Çocuğun kendi imzasını taşıyan beyan.
- Fotoğraf. Başvuru formatına uygun vesikalık.
Her belgenin apostil ve yeminli tercüme sırasından geçmesi gerekiyor. Bu adımların nasıl işlediğini apostil yazımızda anlattık.
Muvafakatname hazırlarken
Muvafakatname çocuklu dosyalarda en çok geri dönen belge. Sebebi genellikle metnin dar yazılması oluyor.
- Kapsamı geniş tutun. Yalnızca "vatandaşlık başvurusuna muvafakat ediyorum" değil, sonraki tescil ve belge işlemlerini de kapsayan bir metin işi kolaylaştırıyor.
- Çocuğun bilgilerini eksiksiz yazın. Ad, soyad, doğum tarihi ve doğum yeri belgede net görünmeli.
- Apostil sırasını atlamayın. Noterde düzenlenen belgeler adli belge sayıldığı için apostili adliyeden alınıyor.
- Tercümeyi ihmal etmeyin. Apostil şerhinin kendisi de tercümeye dahil ediliyor.
Boşanmış ebeveynler ve velayet
Boşanma durumunda velayetin kimde olduğu belirleyici oluyor. Velayet tek ebeveyndeyse bunun mahkeme kararıyla belgelenmesi isteniyor; kararın da apostilli ve tercümeli olması gerekiyor.
Velayetin ortak olduğu durumlarda diğer ebeveynin muvafakati aranmaya devam ediyor. Diğer ebeveyne ulaşılamayan hâllerde çözüm dosyaya özel şekilleniyor; bu tür durumları baştan konuşmak sonradan tıkanmamak için önemli.
Yemin ve sonrası
Ebeveynin dosyasına dahil edilen küçük çocuklar ayrıca yemin etmiyor. Vatandaşlığı ebeveynle aynı tarihte kazanıyorlar.
Ama onay sonrası işlemler çocuklar için de tekrarlanıyor: doğum kayıtlarının Romanya siciline tescil edilmesi, kimlik numarası alınması ve pasaport başvurusu. Çocuk pasaportu başvurularında her iki ebeveynin de onayı isteniyor; ebeveynlerden biri katılamıyorsa noter onaylı muvafakat gerekiyor. Onay sonrası adımların tamamını bu yazıda topladık.
Bir ayrıntı daha: 18 yaşından küçük çocukların pasaportu, yetişkin pasaportlarına göre daha kısa süreli düzenleniyor. Yani çocuk büyürken pasaportun birkaç kez yenilenmesi gerekiyor. Yenileme başvurularında ebeveyn onayları tekrar isteniyor; bu, ailelerin çoğunlukla sonradan fark ettiği ayrıntılardan biri.
Çocuklar için pratikte ne değişiyor?
Aileler çoğu zaman çocukları için başvuruyor; o yüzden şunu da konuşalım: vatandaşlık çocuğun hayatında somut olarak neyi değiştiriyor?
En görünür etki eğitim tarafında. Bir AB ülkesi vatandaşı olarak üniversite başvurularında birçok ülkede yerli öğrenci statüsüne yakın koşullar geçerli oluyor; harç ve kontenjan uygulamaları farklılaşabiliyor. Öğrenci değişim programlarına erişim de kolaylaşıyor.
İkinci etki hareketlilik. Vize süreçleri çocuk için de ortadan kalkıyor, bu da okul gezisinden yaz programına kadar pek çok şeyi basitleştiriyor.
Bunların ayrıntısını AB tarafını anlattığımız yazıda ele aldık. Burada altını çizmek istediğimiz nokta şu: çocuk küçükken tamamlanan bir dosya, on yıl sonra gerçekten işe yarıyor. Sonradan başlamak ise yetişkin dosyası açmak anlamına geliyor.
Torunlar ve nesil sınırı
Sık gelen bir soru da şu: "Dedemin dedesinden gidebilir miyiz?" Buradaki sınır, başvurunun hangi maddeye dayandığına göre değişiyor. Vatandaşlığın yeniden kazanılmasına ilişkin düzenlemede altsoy için belirli bir derece sınırı bulunuyor.
Bu yüzden ailedeki en uygun kişinin kim olduğunu baştan belirlemek gerekiyor. Bazı ailelerde başvuruyu yapması gereken kişi, konuyu ilk gündeme getiren kişi değil; bir üst kuşaktaki bir akraba oluyor. Nesil hesabını dosyanın en başında yapıyoruz.
Üç tipik aile senaryosu
Kuralları soyut anlatmak yerine sık karşılaştığımız üç durumu özetleyelim.
Baba soy bağını taşıyor, iki çocuk 8 ve 12 yaşında
En sade senaryo. Baba başvuruyu yapıyor, iki çocuk da dosyaya dahil ediliyor. Anneden muvafakatname alınıyor, çocukların doğum belgeleri apostilleniyor ve tercüme ediliyor. Çocuklar babayla aynı tarihte vatandaş oluyor, ayrıca yemin etmiyorlar.
Anne soy bağını taşıyor, çocuklardan biri 16 diğeri 19 yaşında
Burada dosya ikiye ayrılıyor. 16 yaşındaki çocuk annenin dosyasına dahil ediliyor; 14 yaşını doldurduğu için kendi rızası da alınıyor. 19 yaşındaki çocuk ise kendi başvurusunu yapıyor. İki dosya paralel yürüyor ama onaylar aynı anda çıkmayabiliyor.
Soy bağı dededen geliyor, dede hayatta
Bu durumda genellikle en doğru hamle, başvuruyu dedenin ya da bir üst kuşağın yapması oluyor. Üst kuşak vatandaşlık kazandığında torunların yolu kısalıyor ve nesil sayısı sorun olmaktan çıkıyor. Ailedeki en uygun başvurucuyu belirlemek, çocukların dosyasını da kolaylaştırıyor.
Bazı ailelerde başvuruyu yapması gereken kişi, konuyu ilk gündeme getiren kişi değil.
Aile planı çıkarırken en sık söylediğimiz şey
Süreç sırasında doğan çocuklar
Başvuru sürerken çocuğunuz olursa ne oluyor? İki ihtimal var.
Çocuk siz henüz vatandaşlık kazanmadan doğduysa, dosyanız sonuçlanmadan çocuğu dosyaya eklemek gerekiyor. Bu, ek belge sunumu anlamına geliyor ve dosyanın incelenme sürecini etkileyebiliyor.
Çocuk siz vatandaşlığı kazandıktan sonra doğduysa durum tamamen değişiyor. Romanya vatandaşı bir ebeveynden doğan çocuk, doğumla birlikte vatandaş sayılıyor. Bu hâlde vatandaşlık başvurusu yapmıyorsunuz; yalnızca çocuğun doğum kaydını Romanya siciline tescil ettiriyorsunuz. Kayıt işlemi tamamlandığında çocuk kendi kimlik numarasını ve pasaportunu alabiliyor.
Aile planı çıkarmak
Çocuklu ailelerde tavsiyemiz şu: kim hangi dosyada yer alacak, bunu ilk gün belirleyin. Karar verirken üç şeye bakıyoruz:
- Çocukların bugünkü yaşları ve süreç boyunca hangi eşikleri geçecekleri.
- Soy bağının hangi ebeveynden geldiği ve o ebeveynin kaçıncı kuşak olduğu.
- Ailede başvuruya daha uygun bir üst kuşak bulunup bulunmadığı.
Bu üç soruyu baştan yanıtlamak, sonradan ikinci bir dosya açma ihtimalini büyük ölçüde ortadan kaldırıyor.
Özetle
18 yaşından küçük çocuklar ebeveynin dosyasına dahil ediliyor ve ayrı bir soy bağı ispatı gerekmiyor. 14 yaşını dolduran çocuğun kendi rızası, başvurmayan ebeveynin muvafakati ve belgelerin apostil-tercüme sırası dosyanın üç kritik noktası. 18 yaşına yaklaşan bir çocuk varsa süreci beklemeye almamak en doğrusu.
Durumunuza birlikte bakalım
Elinizdeki belgelerin soy bağı dosyası için yeterli olup olmadığını görmek isterseniz ücretsiz uygunluk testini doldurabilir ya da bize yazabilirsiniz.